کمبود چه ویتامینی باعث زردی پوست می‌شود؟

زردی صورت چیست؟ تفاوت آن با زردی چشم و رنگ‌پریدگی پوست

به گفته سایت معتبر clevelandclinic آنچه در علم پزشکی با عنوان زردی پوست یا یرقان (Jaundice) شناخته می‌شود، ناشی از افزایش بیش‌ازحد ماده‌ای با نام بیلی‌روبین در خون است. بیلی‌روبین محصول تجزیه طبیعی گلبول‌های قرمز خون است که کبد وظیفه پردازش و صفرا وظیفه دفع آن را بر عهده دارد.

حال اگر تجزیه گلبول‌های قرمز خون بیشتر از حد طبیعی شود یا کبد قادر به پردازش بیلی‌روبین تولیدشده نباشد، زردی پوست رخ می‌دهد. علل مختلفی از انواع بیماری‌های زمینه‌ای گرفته تا مشکلات کبد و تیروئید می‌تواند در بروز زردی پوست نقش داشته باشد. این بیماری در اکثر موارد با زردی چشم (در موارد حاد) و غشای مخاطی همراه است و به‌دلیل اهمیت بالینی بالا، باید زود تشخیص داده شود.

رنگ‌پریدگی پوست متفاوت از زردی است و معمولاً به‌دلیل کاهش هموگلوبین، افت فشار خون و کم‌خونی ناشی از فقر آهن رخ می‌دهد. در این بیماری رنگ پوست روشن‌تر از حد معمول می‌شود و خبری از لکه‌های زرد نیست.

دانستن تفاوت بین زردی پوست، زردی چشم و رنگ‌پریدگی، به جلوگیری از تشخیص اشتباه و دست‌کم گرفتن بیماری کمک می‌کند. همچنین کم‌خونی مؤثر در زردی با رنگ‌پریدگی تفاوت‌های اساسی دارد و روش درمان هرکدام متفاوت است.

مهم‌ترین علت لکه‌های زرد روی پوست چیست؟

ازآنجایی‌که مهم‌ترین علت لکه زرد روی پوست ابتلا به بیماری‌های زمینه‌ای و مصرف برخی از داروها است، در این بخش سراغ این علل می‌رویم و بعد به سؤال «کمبود چه ویتامینی باعث زردی پوست می‌شود؟» پاسخ می‌دهیم.

مشکل کبد و صفرا

یرقان یا زردی به 3 نوع پیش‌کبدی، کبدی و پس‌کبدی تقسیم می‌شود و از میان آن‌ها، زردی کبدی و پس‌کبدی به کبد و صفرا مربوط می‌شود. ابتلا به هپاتیت A، B و C، اختلالات خودایمنی، نقص‌های ژنتیکی مرتبط با متابولیسم و مصرف برخی از داروها مثل پنی‌سیلین، قرص‌های ضدبارداری، استروئیدهای استروژنی یا آنابولیک و همچنین مسمومیت با استامینوفن منجر به کاهش توانایی کبد در پردازش بیلی‌روبین و زردی کبدی می‌شود.

سنگ کیسه صفرا، التهاب کیسه صفرا، سرطان کیسه صفرا و تومور پانکراس یا لوزالمعده هم از علل اصلی زردی پس‌کبدی محسوب می‌شوند. زمانی که زردی پوست همراه با زردی بخش سفید چشم باشد، احتمالاً یکی از بیماری‌های خطرناک اشاره‌شده علت بروز این وضعیت است و به همین دلیل باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.

کم‌خونی یا آنمی

نوع خاصی از کم‌خونی با عنوان کم‌خونی همولیتیک هم ممکن است منجر به زردی پوست شود. در این نوع کم‌خونی، گلبول‌های قرمز خون با سرعت بیش‌ازحد معمول تجزیه می‌شوند و به همین دلیل مقدار زیادی بیلی‌روبین در خون آزاد می‌شود که پردازش آن برای کبد دشوار است.

در کم‌خونی فقر آهن که یکی از انواع رایج کم‌خونی است، کاهش هموگلوبین باعث کم‌شدن رنگ قرمز خون و رنگ‌پریدگی چهره می‌شود. این نوع کم‌خونی معمولاً با مصرف مکمل‌های حاوی آهن مثل قرص ففول قابل‌درمان و کنترل است.

کاروتنمی (مصرف زیاد هویج و مواد نارنجی‌رنگ)

کاروتنمی عارضه‌ای بی‌خطر است که علائمی شبیه به یرقان دارد و ممکن است منجر به زردی پوست شود. این عارضه به دلیل مصرف بیش‌ازحد هویج و سایر مواد غذایی حاوی بتاکاروتن (کدوحلوایی، نارنگی و سیب‌زمینی شیرین) به وجود می‌آید و علائم آن بیشتر در کف دست‌ها و پاها دیده می‌شوند. این علت زردی پوست منجر به زردی چشم نمی‌شود و با کاهش مصرف منابع غذایی بتاکاروتن از بین می‌رود.

اختلالات تیروئید

کم‌کاری تیروئید یکی از علل تجمع بیش‌ازحد بتاکاروتن در پوست و زردی آن است؛ چون روند تبدیل آن به ویتامین A را کند می‌کند. زردی ناشی از کم‌کاری تیروئید بیشتر خود را در کف دست، پا و صورت نشان می‌دهد و با چشم‌ها کاری ندارد. در حالت کلی، هر عاملی که باعث اختلال در متابولیسم شود، روی تجزیه رنگدانه‌های پوست و رنگ آن تأثیر می‌گذارد.

در مقابل پرکاری تیروئید به‌صورت غیرمستقیم و با ایجاد فشار روی کبد، منجر به یرقان و زردی چشم‌ها می‌شود. البته یرقان ناشی از پرکاری تیروئید به‌ندرت رخ می‌دهد.

مقاله پیشنهادی:کمبود چه ویتامینی باعث تیرگی پوست می‌شود؟

مصرف برخی داروها

مصرف داروهای زیر به‌دلیل افزایش فشار روی کبد یا کاهش توانایی آن در پردازش بیلی‌روبین، منجر به زردی پوست می‌شود:

• برخی مسکن‌ها مثل استامینوفن و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (ایبوپروفن و ناپروکسن)
• آنتی‌بیوتیک‌هایی مثل آموکسی‌سیلین–کلاوولانات و تتراسایکلین
• داروهای کاهش‌دهنده چربی خون
• داروهای قلب
• داروهای ضد تشنج
• داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی
• برخی داروهای شیمی‌درمانی و استروئیدهای آنابولیک

علائم زردی صورت مرتبط با کمبود ویتامین

درصورتی‌که زردی پوست شما همراه با زردی چشم و مخاط نبود و علائم زیر را هم داشت، می‌توانید امیدوار باشید که ناشی از کمبود ویتامین است:

• تغییر رنگ نارنجی-زرد به جای زرد یکدست
• خستگی مفرط
• قرمز شدن بیش‌ازحد و دردناک شدن زبان
• زخم‌های دهانی
• بی‌حسی یا گزگز دست و پا
• اختلال تعادل
• تحریک‌پذیری
• تنگی نفس
• سرگیجه
• رنگ‌پریدگی لب و لثه

کمبود ویتامین مؤثر در زردی ممکن است با علائم ثانویه مثل ریزش مو و ضعف سیستم ایمنی همراه باشد. برای رفع این علائم، می‌توانید مکمل‌هایی مثل قرص فولیکوژن را مصرف کنید که حاوی ویتامین‌های B4 و E، بیوتین، فولیک اسید و زینک است.